Author: Robbert Woltering
Het Franse voornemen om de hoofddoek in openbare scholen te verbieden heeft niet alleen in Frankrijk de gemoederen verhit: ook in Egypte is het een onderwerp van discussie.
Het Franse besluit om ‘zichtbaar religie toebehorende tekenen en kleding’ te verbieden op openbare scholen is een inbreuk op de vrijheid van moslims om hun godsdienst te beleven, menen vele prominente islamgeleerden in Egypte. Zoniet Groot Imam Tantawi van de prestigieuze Azhar universiteit, die onlangs een ontmoeting had met de Franse minister van Binnenlandse Zaken Nicolas Sarkozy.
Tijdens een persconferentie liet Tantawi weten dat in het geval van een wettelijk verbod op de hoofddoek, moslima’s in Frankrijk deze wet kunnen naleven zonder dat zij daarmee een zonde begaan. Hoewel de hoofddoek volgens Tantawi wel een islamitische plicht is, zou het hier een geval van overmacht betreffen. Ook liet hij weten dat de Franse wetgeving een zaak van de Fransen is, en niet van anderen. In dat verband zei hij: "Moslims die geen inmenging van buitenaf [niet-moslims, RW] accepteren, moeten zich ook niet gaan mengen in de zaken van niet-moslims".
De woorden van de Groot Imam worden nauwlettend gevolgd vanwege het prestige van het instituut dat hij vertegenwoordigt: de geschiedenis van Al-Azhar gaat meer dan twaalf eeuwen terug en geldt als het meest vooraanstaande centrum van islamitische kennis en autoriteit voor moslims in de hele wereld. Tegelijkertijd weet een ieder in Egypte dat Groot Imam Tantawi van de Azhar universiteit niet vrij is van politieke druk. Elke uitspraak van Tantawi die lijkt af te wijken van de regeringslijn wordt door velen gezien als een overwinning op de politieke status quo, en elke uitspraak die in de lijn van president Mubarak ligt wordt doorgaans gezien als een nederlaag van de islamitische autoriteit. Tantawi’s zalvende woorden ten aanzien van het Franse hijab-verbod vallen duidelijk meer in de tweede categorie, en de afkeurende reacties liegen er niet om.
Tantawi krijgt het nu te verduren van zowel collega geleerden als moslimpolitici. Essam Al-Arian, een vooraanstaand lid van de Moslimbroederschap (de zeer populaire maar verboden oppositiepartij) betichtte Tantawi van een gebrek aan moed en impliceerde dat Tantawi ook niet capabel is in Europese moslimzaken. Sheikh Abdel Sabour Marzouq, een prominent Azhar functionaris, zei in een gesprek met tv-station Al-Jazeera: "Hij spreekt noch namens Al-Azhar, noch namens de Islam". Volgens Marzouq had Tantawi de Franse regering moeten laten weten dat een hijab-verbod onwenselijk is, ook lettende op het feit dat islamitische landen immers geen hijab-verplichting opleggen, uitzonderingen daargelaten. Die uitspraak doet denken aan de Iraanse Nobelprijswinnares Shirin Ebadi, die liet weten dat een hijab-verbod even verwerpelijk is als een hijab-plicht. De kritiek op Tantawi is zo hevig dat een demonstratie werd georganiseerd waarin zijn ontslag werd geëist.
Hoewel Al-Jazeera en de Egyptische krant Al-Ahram wel melding maken van christelijke oppositie tegen het voornemen van de Franse regering, wordt het besluit toch vooral begrepen als een anti-islamitische maatregel. Dat christenen geen ‘grote kruizen’ aan de nek mogen meezeulen en joden geen keppeltje mogen dragen wordt niet meegenomen in de discussie in Egypte of elders in de Arabische wereld. Al-Jazeera vroeg zich in een artikel af: "Wil Parijs met dit besluit religieuze onderscheiding van de Fransen tegengaan? Of is het een oorlog tegen de islamitische godsdienst?".
Welbeschouwd staat Tantawi op een eenzaam standpunt, ook internationaal gezien. Vanuit de Verenigde Staten werd naar aanleiding van het voorgenomen hijab-verbod uiting gegeven aan ‘bezorgdheid over de vrijheid van godsdienst in Frankrijk’, toch tamelijk harde bewoordingen (hoewel die wellicht niet los staan van de toch al verzuurde Frans-Amerikaanse verhoudingen). Ook uit Engeland en Duitsland zijn afkeurende geluiden gekomen. Dat maakt het te meer onacceptabel voor Azhar-getrouwe moslims dat vanuit de edele Azhar de zaak wordt afgedaan als een binnenlandse aangelegenheid. Tantawi zal voorlopig behoedzaam moeten opereren, om zich niet nog verder van zijn achterban te vervreemden.
My Headlines | Newsfeeds in your mailbox!
