Author: Karel Koster
'De cruciale vraag is of het een Nederlands belang is om in het kielzog van de Amerikaanse regering te opereren'.
Er is een zekere vanzelfsprekendheid waarneembaar in de meningsvorming over het kabinetsbesluit voor de verlenging van het verblijf van Nederlandse troepen in Irak.
Een aantal redactionele stukken - in de NRC, Volkskrant, Elseviers Magazine en Vrij Nederland - hebben een aantal weken geleden al piketpalen neergezet, die ruwweg neerkwamen op een pleidooi (met veel mitsen en maren) vóór verlenging. Na de laatste Veiligheidsraad resolutie over Irak, volgde een reeks commentaren, die dit verder bestendigden als de 'gezaghebbende' opinie.
Deze notitie stelt de vanzelf-sprekendheid waarmee dit debat gevoerd wordt ter discussie.
Ze bestaat uit twee delen: discussiepunten, en verwijzingen naar ondersteunende documentatie.
Discussiepunten
Algemeen
Centraal in de argumentatie van de voorstanders van verlenging staat de stelling dat de stabiliteit in de regio door de aanwezigheid van de troepenmacht wordt gewaarborgd en dat dit in het belang van de Iraakse bevolking is.
Verder is van belang om op te merken dat andere cruciale politieke kwesties in het Midden Oosten geen rol spelen in het debat. Het beleid ten aanzien van Israël/Palestina en Iran, de recente aanslagen op westerse doelen en infrastructuur in Saoedi Arabië, en de gevolgen daarvan voor de olie aanvoer: dit alles speelt geen rol in het debat over Irak. Ook de bijzonder kritische toestand in Irak zelf lijkt van secundair belang te zijn.
Voor de hand ligt dat de schijnbare welwillendheid van de regering Bush om de VN meer te betrekken in Irak, alles te maken heeft met haar inschatting van de kansen om de verkiezingen van 2 november te winnen. Het evidente mislukken van het Irak beleid veroorzaakt al wekenlang een daling van de populariteit van de president in de Amerikaanse opiniepeilingen: de huidige politieke manoeuvres in de VN zouden wel eens bijzonder tijdelijk kunnen zijn. Het blinde vertrouwen dat door de Nederlandse regering aan de VS gegeven wordt lijkt dan ook rijkelijk naďef.
Verder is de recente verslaggeving over Irak en het publieke debat over de VN resolutie (die doet denken aan een school vissen die allen in één richting schieten) merkwaardig geruststellend en vergeetachtig wat betreft het Amerikaans beleid. Een substantieel deel van de toename in het aantal terroristische aanslagen is regelrecht veroorzaakt door de oorlog en en de bezetting, die olie op het vuur hebben gegooid en als rekruteringsargument zijn gebruikt door een aantal jihadistische organisaties. Het ligt voor de hand dat verdere Nederlandse betrokkenheid bij de Amerikaanse operaties in het Midden Oosten vroeg of laat tot aanslagen in Nederland zal leiden. Dat kan uiteraard een ingecalculeerd risico zijn, maar het is van belang om dat debat openlijk te voeren.
De onderhandelingen in de Veiligheidsraad in New York van de afgelopen weken vonden plaats met diezelfde regering Bush die een bijzonder schadelijk beleid heeft gevoerd. Het lijkt niet waarschijnlijk dat het unilateralisme van de VS nu opeens verdwenen is. Integendeel, de reeks onthullingen over de 'casus belli' die de afgelopen maanden aan de orde zijn geweest, maken duidelijk dat er een beleid gevoerd werd dat aanstuurde op oorlog.
Het is dus alleszins redelijk om een bijzonder groot wantrouwen ten aanzien van de beloftes en handelingen van de VS te hanteren. Zo is het beleid ten aanzien van Israël evident éénzijdig, hetgeen vanzelfsprekend van vitaal belang is voor de levenvatbaarheid van de ingezette plannen in Irak. Daarnaast hebben recente onthullingen duidelijk gemaakt dat het martelen en mishandelen in de Abu Ghraib gevangenis en elders geen incident was, maar het logische gevolg van een ingezet beleid, onderdeel van de zogenaamde 'oorlog tegen terrorisme' (Zie: Wall Street Journal 7 juni 2004, Financial Times 9 juni 2004, en andere korte samenvattingen uit de Amerikaanse pers, in het Irak Dossier. Zie ook het 
Amerikaanse regeringsdocument over ondervragingstechnieken waarin het argument voor martelen wordt uiteengezet)
De ondersteuning die Nederland geeft aan de VS in Irak zal tot gevolg hebben dat Nederland in vele ogen, zeker in het Midden Oosten, geďdentificeerd wordt met het beleid dat de VS op deze terreinen voert. Gezamenlijk optreden met de VS is een recept voor mislukking, ook als dat gesteund wordt door een VN resolutie. De weigering van de Franse een Duitse regeringen om troepen in te zetten in Irak is een duidelijke indicator dat men zich niet wil identificeren met de Amerikaans militaire aanwezigheid en ook de risico's daarvan bijzonder hoog inschat. (Zie William Pfaff in de International Herald Tribune 10 06 2004, Financial Times berichtgeving 10 06 2004).
Stabiliteit in de regio
De door de voorstanders gehanteerde argumentatielijn gaat uit van de veronderstelling dat de Iraakse etnische groepen, dan wel partijen en milities onmiddellijk een burgeroorlog zouden beginnen als de bezettingsmacht Irak zou verlaten. Nu is het niet onwaarschijnlijk dat, aangezien de structuren van de oude Iraakse staat zijn opgeheven, er inderdaad door diverse politieke stromingen in Irak snel een poging zal worden gedaan om hun eigen positie en belangen veilig te stellen. Daarbij kunnen conflicten ontstaan. Het is ook mogelijk dat het land uit elkaar valt in een aantal deelstaten, inzoverre deze kunnen beschikken over hulpbronnen. Daarbij zullen de oliebronnen in het noorden en zuiden een beslissende rol spelen. De reacties van de omringende staten zullen worden bepaald door hun inschatting van de negatieve gevolgen van zo'n opsplitsing voor hun eigen veiligheid. Interventies van Turkije, Saoedia Arabie of Iran zijn daarbij niet ondenkbaar.
Al deze overwegingen veronderstellen echter een onmiddellijk vertrek van de bezettingsmacht. Maar zo'n vertrek kan ook geleidelijk plaatsvinden, eventueel gelijktijdig met vervanging door andere, door de belangrijkste Iraakse politieke stromingen geaccepteerde, troepenmachten. Een geleidelijke terugtocht biedt een alternatief voor de chaos die misschien veroorzaakt zou worden door onmiddellijke terugtrekking.
De zojuist aangenomen VN resolutie biedt echter geen geleidelijke terugtocht; eerder een verblijf voor onbepaalde tijd (Zie: 
UN Resolution 1546). 
Het alternatief dat in het Nederlandse debat wordt aangeboden is om in ieder geval zelf nog acht maanden te blijven. Dit is echter een discussie onder 'valse vlag': onder de plannen uiteengezet in de Veiligheidsraad resolutie zouden de Nederlanders deel gaan uitmaken van een 'multinational force' (MNF). Deze MNF zal onder VS bevel staan en grotendeels bestaan uit Amerikaanse troepen. Het debat gaat dus over de gevolgen van een verder verblijf van een buitenlandse troepenmacht onder Amerikaans bevel, waarvoor de VN resolutie de legitimatie moet verschaffen.
Dit specifieke punt - VN legitimatie - is voor de twijfelers in het debat de cruciale meetlat. Maar daarmee is de legitimiteit van de MNF in Irak nog niet gewaarborgd. Volgens een peiling gehouden in april (Financial Times, 19 05 2004) vindt 90 % van de bevolking dat de buitenlanders bezetters zijn, 60 % vindt dat ze moeten vertrekken. De zekerheid bij de Iraakse bevolking dat de buitenlandse troepen zullen vertrekken is dus van groot belang. Als na 30 juni de 145.000 (er worden versterkingen gestuurd) Amerikaanse troepen en die van hun bondgenoten nog steeds als een bezettingsmacht worden gezien, dan blijft de basis voor het gewapende verzet bestaan. Een guerrilla heeft alleen succes als die politiek gesteund wordt door belangrijke delen van de bevolking; omgekeerd kan die alleen effectief bestreden worden als er een politieke basis is die positie kiest voor de regeringstroepen.
De populariteit van de militie van de radicale sjiitiesche leider al-Sadr, die een beperkt aantal manschappen heeft maar groeiende politiek invloed, is een aanwijzing voor de houding van de bevolking. Volgens een opiniepeiling aangehaald in de Financial Times had al Sadr in december 2003 de steun van slechts 1% van de bevolking. In mei was dit toegenomen naar 60% (09 06 04).
Een recent artikel in Knight Ridder Newspapers bevestigt deze trend:
"After months of losing hundreds, if not thousands, of men in battles with the U.S. military, firebrand cleric Muqtada al-Sadr appears to be more popular than ever in Iraq. In a recent poll of 1,640 Iraqis across the country by the Iraq Center for Research and Strategic Studies, the numbers for those who either somewhat or strongly supported al-Sadr were higher than those of the new prime minister and a long list of other high-ranking Iraqi government officials. More striking was that support for al-Sadr was just 2.8 percentage points behind the 70 percent polled by the established Shiite Muslim leader Grand Ayatollah Ali al Husseini al Sistani." (Knight Ridder, 8 06 2004)
Dat al-Sadr nu een belangrijke politieke positie inneemt wordt ook bevestigd door het feit dat hij vorige week door Sistani ontvangen werd. Het decreet van 'gouverneur' Bremer om de militie van El Sadr illegaal te verklaren (Guardian, 08 06 2004) was eveneens een aanwijzing voor de invloed die deze militante sjiiet uitoefent. Zijn groeiende aanhang is ontstaan door het wangedrag van de Amerikaanse troepen enerzijds, en de terughoudendheid - in feite passieve steun - van andere sjiitische groeperingen anderzijds. Het impliceert dat pogingen om al-Sadr's leger te ontbinden op verzet zullen stuiten. De omvang van de steun voor dat verzet onder de bevolking is bepalend voor mogelijke escalatie van de strijd. Er is op 11 juni een voorlopig compromis bekend gemaakt tussen al-Sadr en de andere sjiitische groeperingen, waarvan een van de elementen de erkenning door al-Sadr van de interim regering is.
Zoals gezegd, de VN resolutie voorziet niet in een vertrekdatum voor de VS troepen. In plaats daarvan wordt het vertrek afhankelijk gemaakt van drie mogelijke ontwikkelingen, zoals uiteengezet in paragraaf 12 van de resolutie.
-
het mandaat wordt geëvalueerd over een jaar of tussentijds indien verzocht door de interim regering. De evaluatie wordt door de Veiligheidsraad gedaan, waar de VS een vetorecht heeft
-
het mandaat loopt af nadat het politieke proces is voltooid. Dat tijdstip wordt steeds eind 2005 of begin 2006 geplaatst (maar het is onduidelijk hoe dit eindpunt gedefinieerd wordt). Het is overigens onwaarschijnlijk dat het gehaald wordt, vanwege voorspelbare problemen, o.a. rond de totstandkoming van de grondwet (en veronderstelt ook geen grootscheepse opstand tegen de Amerikaanse aanwezigheid).
-
de Iraakse interim regering verzoekt om terugtrekking. Dit is uiterst onwaarschijnlijk, aangezien de VS een beslissende rol speelde in het samenstellen van het Iraakse kabinet.
De VS kan zowiezo uiteindelijk haar eigen weg gaan, zodra de Amerikaanse regering dat noodzakelijk vindt, geleid door haar eigen doelstellingen en belangen. Al eerder gaf de VS chef-staf Myers aan dat er geen einddatum bestond (Zie: 'US won't set date for army to quit Iraq', Agence France Presse, 7 juni 2004). Zo'n vertrek is na 2 november nog minder waarschijnlijk, of nu Bush of Kerrey de verkiezingen wint.
De politieke ontwikkelingen zijn echter hoogst onzeker, omdat belangrijke partijen vinden dat niet aan hun wensen wordt voldaan. Dat betekent dat de afloop van het politieke proces en dus ook de afloop van het mandaat nog jaren kan duren.
Een belangrijke kwestie is bijvoorbeeld de autonomie van de Koerdische gebieden. Met betrekking tot dit punt, staat er in de resolutie geen verwijzing naar de voorlopige grondwet, die de Koerden een zekere mate van autonomie garandeert. De Koerdische leiders hebben deze zaak bepleit in een brief aan president Bush. (Financial Times 09 06 2004). Ayatollah Sistani, de belangrijkste sjiitische religieuze leider, heeft dit geblokkeerd. Deze vertegenwoordigt zodanig sterke politieke krachten dat de Amerikanen zijn standpunt moesten aanvaarden.
Sistani heeft in een fatwah zijn eisen vastgelegd voor het proces; deze fatwah is in de Nederlandse media aangehaald als een vorm van steun voor het VN proces. Sistani is ook geraadpleegd over de samenstelling van de interim regering. Maar de fatwah is dubbelzinnig: aan de eisen gesteld aan de VN resolutie (Zie: Sistani's Fatwah, punt 1) is alvast niet voldaan. Ze kan ook gezien worden als een pakket van eisen waaraan de werkelijkheid niet kan voldoen. Dan kan de ayatollah later zeggen dat de interim regering niet voldoet omdat zijn fatwah genegeerd werd. Kortom, Sistani houdt zijn opties open, terwijl de interim regering verantwoordelijk is voor de tekortkomingen van het beleid.
Verder is er in de resolutie nog een instabiele factor ingebouwd, waaraan door de Franse en Duitse regeringen eerst hard getrokken is: het ontbreken van een vetorecht voor de Iraakse interim regering op militaire operaties van de multinational forces, natuurlijk vooral die van de 140.000 Amerikaanse troepen. Hoewel er sprake is van een vorm van overleg over zulke kwesties, zoals vastgelegd in brieven (Zie: VN Resolutie , paragraaf 11, verwijzing bijlage bij de resolutie) tussen de Iraakse regering en de Amerikanen zijn de mogelijkheden duidelijk ingeperkt: de Amerikaanse militaire leiding behoudt de mogelijkheid om in overeenstemming met deze resoluties over te gaan op militaire operaties, bijvoorbeeld zoals die tegen Falluja een paar maanden geleden. Er is uiteraard geen sprake van gelijke partners (zoals de diplomatieke taal suggeeert), nog los van de sympathie die er voor de VS is bij een deel van de Iraakse regering.
De VN resolutie biedt dus geen definitieve oplossingen; het draagt de kiem van nieuwe problemen in zich. Kennelijk denkt men deze op te lossen door te gokken op de politieke invloed van de interim regering die nu is aangesteld. Deze kon echter alleen tot stand komen met Amerikaanse goedkeuring, en is onderhavig aan Amerikaanse veto's. Hoewel er enige ruzie is geweest over de ceremoniële presidentskandidaat, werd de rest van het kabinet aangewezen door middel van een proces waarin de Amerikaanse 'gouverneur' Bremer een bijzonder invloedrijke stem had. Dit is door de VN afgezant Brahimi ook openlijk erkend (IPS 04 06 2004).
De interim regering vertegenwoordigt dus een compromis, waarvan het de vraag is of het lang stand houdt als het een pro-Amerikaans beleid voert. Er is geen vetorecht van de Iraakse regering over operaties van het Amerikaanse leger. Dit betekent dat een situatie zoals die bij Falluja, waar het Amerikaanse leger veel Iraakse burgers doodde, zich wéér kan voordoen. Deze voortgezette, beslissende rol van het Amerikaanse leger, waaronder het Nederlandse leger zal opereren (dit is in het programma 'Netwerk' op 11 juni door minister Kamp van defensie ook erkend) heeft tot grote zorgen geleid in militaire en politieke kringen:
-
In de VS wordt al maandenlang door hoge militairen het standpunt uitgedragen dat de Iraakse situatie op een ramp uitloopt. Men ziet dit voornamelijk als het gevolg van het gebrek aan manschappen in het Amerikaanse expeditieleger. Dit gebrek kan niet worden aangevuld: door een reeks nood overplaatsingen (zoals uit Zuid Korea) worden enkele duizenden extra soldaten naar Irak gestuurd. Professionele schattingen stellen dat minsten het dubbele aantal troepen, vergeleken met het huidige totaal van ca. 130.000, nodig is om de guerrilla opstanden neer te slaan en de orde te bewaken. In een interview op het VS tv station CBS beschuldigde de gepensioneerde generaal der mariniers, Anthony Zinni, "… Pentagon officials of "dereliction of duty".
"The course is headed over Niagara Falls. I think it's time to change course a little bit or at least hold somebody responsible for putting you on this course," ….."The current situation in Iraq was destined to happen, says Zinni, because planning for the war and its aftermath has been flawed all along." (CBS, 60 Minutes, 23 05 2004)
-
In Jane's Defence Weekly wordt in een artikel van Andrew Koch ('Bush bypasses Detail, JDW 02 06 2004) gesteld: "The prevailing view among a range of US military officers interviewed by JDW over the past month is that the war cannot be won with the existing strategy…"
-
De Britse Foreign and Commonwealth Office heeft geen vertrouwen in het Amerikaanse optreden: In een gelekt document is sprake van zware kritiek op het optreden van de Amerikaanse soldaten, waardoor de situatie veregerd wordt. "The memo acknowledges that Britain is struggling to get the Americans to adopt the more tactful approach that it wants and that there is a need to stop the United States doing anything 'which would jeopardise our objectives'" (Zie:
'British fears on US tactics are leaked', Sunday Times, 23 05 2004)
-
Direct na het aannemen van de Veiligheidsraad resolutie, tijdens de G-8 top in de VS, wees president Chirac de poging van de VS om Europese NAVO lidstaten in Irak te betrekken, af.
Negatieve gevolgen Iraakse bevolking
Voor Iraaks vertrouwen of het gebrek daaraan is het Amerikaanse beleid maar ook het gedrag van de Amerikaanse troepen van bijzonder groot belang. Er is een geschiedenis van Amerikaans wanbeleid en koloniaal optreden in Irak die het wantrouwen hebben versterkt.
Deze is als volgt te duiden:
1. 'Collateral damage' ofwel het doden, verwonden en gevangen nemen van grote aantallen niet-strijders, het goed gedocumenteerde nerveuze en angstige gedrag van de Amerikaanse bezettingstroepen waardoor veel schietincidenten plaatsvinden. Er zijn minstens 10.000 Irakeze burgers hierdoor gedood en minstens evenveel gewond.
2. De met elke (contra)guerrilla oorlog verbonden harde repressie, waardoor steeds meer burgers geraakt worden op de één of andere manier. Dit gebeurt vooral als er sprake is van breedverbreide sympathie voor de strijders onder de bevolking. De bevolking heeft niet afdoende bescherming tegen toekomstig wangderag van de MNF, omdat aan deze troepen bij voorbaat immuniteit van vervolging door de Iraakse autoriteiten is verleend. (Observer, 23 mei 2004). Bovendien handhaven de buitenlandse troepen het recht om Irakezen op te pakken. (Washington Post, 06 06 2004)
3. Het vermengen van de oorlog tegen het terrorisme met de contra-guerrilla in Irak (Zie: VN resolutie para. 10, 16, en dat het beleid dat marteling van zogenaamde 'terroristen' mogelijk maakt ook wordt voortgezet in Irak. Dat beleid is op hoog niveau ingezet in het Pentagon, (NYT 8 juni 2004, FT van 9 juni 2004) en misschien uit de hand gelopen toen ook huurlingen (de zogenaamde 'civil contractors') bij het ondervragingsproces betrokken werden. De vermenging leidde ertoe dat zware ondervraging technieken (door een aantal waarnemers zonder meer als ' martelingen' omschreven) werden overgenomen vanuit Guantanamo Bay naar andere gevangenissen verspreid over een aantal landen waar de VS oorlog voert.
De mensenrechten organisatie Human Rights Watch (HRW) heeft voor de stemming over de resolutie een brief aan de Veiligheidsraad geschreven waarin ze uitgebreid ingaat op de noodzakelijke garanties voor handhaving van de mensenrechten in de nieuwe situatie na 30 juni. De Amerikaans-Britse leiding van de Multinational Force wordt verantwoordelijk gehouden voor de veiligheid van de burgers in Irak:
"To the extent that the multinational force headed by the United States and Britain continues to exercise ultimate authority in matters relating to Iraqi security, it will remain responsible under international law for ensuring security and human rights in Iraq. The draft resolution should make this clear. A declaration that the Iraqi interim government is “sovereign” is insufficient to absolve those exercising de facto power of their responsibilities under the Geneva Conventions." (Zie: Bush Policies Led to Abuse in Iraq, HRW, 09 06 2004)
Deze verklaring is ook van toepassing op de Nederlandse strijdkrachten als die onder de MNF opereren.
Naast deze brief heeft HRW ook een uitgereid rapport geschreven over de beleidsontwikkleingen die naar de situatie in Abu Ghraib gevangenis en elders leidden. Dit beleid wordt onomwonden beschreven als "A policy to evade international law" - (Zie: HRW Report 'The Road to Abu Ghraib', 8 June 2004).
4. Massale inzet van huurlingen (20.000) buiten de officiele commandostructuur
5. De Amerikaans soldaten weerspiegelen het geloof van een groot deel van de Amerikaanse burgers dat de oorlog in Irak een onderdeel vormde van de 'oorlog tegen het terrorisme'. Onder andere hierdoor is een zeker mate van racistiese vervreemding gaan heersen, waarbij het normaal is om alle Iraakse burgers als potentiële vijanden te beschouwen. De scheiding tussen de Amerikaanse militairen en de bevolking door alle beveiligingsmaatregelen ('Force protection') werkt deze houding ook in de hand.
6. Deze houding heeft de basis gelegd voor de eerder aangehaalde mening onder de Iraakse bevolking dat de coalitie troepen en hun bondgenoten het land uit moeten.
Ook van belang is de vrijstelling van Amerikaanse soldaten van vervolging door het Internationaal Gerechtshof. De Amerikaanse regering probeert verlenging van die vrijstelling te verkrijgen door een resolutie in de Veilighedsraad. De stemming daarover is uitgesteld tot na de stemming over de Irak resolutie. (FT 10 06 2004). Verder kan worden genoemd het Midden Amerika verleden van de toekomstige VS ambassadeur in Irak Negroponte: hij is medeverantwoordelijk voor oorlogsmisdaden gepleegd door doodseskaders in Honduras in de tachtiger jaren (The Nation, 10 05 2004).
Er ontstaat nu een merkwaardige schizofrenie: Terwijl de Nederlandse opiniemakers steeds herhalen dat de aanwezigheid van de Amerikaanse troepen (en zeker de Nederlanders) stabiliteit zal brengen, omdat ze alleen door een beperkt aantal 'slechte elementen' (terroristen, Baath overblijfselen)worden aangevallen, is er onder de Iraakse burgers een brede afkeer onstaan voor de Amerikanen en hun bondgenoten. De Nederlanders handhaafden tot nog toe de fictie dat ze "apart" (d.w.z. in de stabiliteitsmacht) opereerden. Dat gaat nu veranderen, omdat onder de VN resolutie er een 'multinational force' ontstaat geleid door de Amerikanen. De Nederlanders worden dus nauwer vervlochten met de Amerikaanse macht.
Als het zo is dat de Iraakse bevolking zich tegen de Amerikanen keert, dan is het nu waarschijnlijker dan voorheen dat deze afkeer ook de Nederlanders raakt. Er is een situatie ontstaan waar het lot van de Nederlanders afhankelijk is van het lot van de Amerikanen, bepaald door hun politieke leiding. Over die leiding heeft de Nederlandse regering niets te zeggen. Ze zijn dus, zoals de NRC columnist Hofland het onlangs beschreef, inderdaad uitgeleverd aan de Amerikaanse wensen.
Geopolitieke belangen
De werkelijke bedoelingen van de Amerikaanse aanwezigheid zijn dus belangrijk. Ze bepalen immers of een langdurige aanwezigheid waarschijnlijk is. Zo ja, dan ondersteunt de Nederlandse regering dat beleid. Het lijkt bijzonder waarschijnlijk dat, gezien de wereld energie situatie, de beheersing van de Iraakse olievelden en die van de omringende landen, een cruciale rol speelt in het VS beleid. De massavernietigingswapens kwestie is zo langzamerhand afdoende gelogenstraft (Zie de verklaring van de van het voormalige hoofd van het Amerikaanse inspectieteam in Irak, 
David Kay, BBC News, 5 juni 2004), hoewel het nog niet vaststaat op welk niveau de leugen is verspreid, en de precieze verantwoordelijkheid van de verschillende regeringen. Op 12 juni publiceerde NRC Handelsblad fragmenten uit interne regeringsdocumenten waaruit bleek dat de regering aantoonbaar de Kamer misleidde over de MVW kwestie, en ook eigen juidische adviezen negeerde die er op wezen dat de Amerikaanse oorlog niet juridies gedekt was zonder een tweede veiligheidsraadresolutie.
De evangelistische droom van de neo-conservatieven om - desnoods met geweld - democratie in de regio te brengen is in elkaar gestort. De connectie met terrorisme wordt een 'self fulfilling prophecy' omdat de Amerikaanse aanwezigheid in Irak de best mogelijke rekruteringsbron is voor verschillende terroristische groeperingen, die aan de lopende band aanslagen beraden en uitvoeren. Er moeten dus zwaarwegende redenen zijn om aanwezig te blijven voor onbepaalde tijd, en olie speelt daar een rol in. Ook dit aspect van het debat is grotendeels buiten de Nederlandse discussie gebleven.
De centrale vraag is: moet Nederland de Amerikaanse oliebeheersing politiek, een moderne vorm van kolonialisme, ondersteunen? De integratie van de Nederlandse troepen in de Multinational Forces in Irak, zoals voorzien in de VN resolutie, stelt ze ter beschikking van de Amerikaanse legerleiding. De Nederlandse bijdrage aan de 'reconstructie en stabilisatie' van Irak wordt een verlengstuk van Amerikaanse interventiepolitiek. Dat is het cruciale punt in het debat.
Als de Nederlandse politiek de VS vertrouwt, en ziet als oprechte dienaar van de belangen van de Iraakse bevolking - en als deze laatste dat ook vindt -, dan is er geen enkel probleem. Als echter het Amerikaanse optreden wordt beschouwd als een koloniale interventiepolitiek die tot doel heeft om blijvende invloed uit te oefen in een, om geopolitieke redenen (olie), cruciaal deel van de wereld - dan is de vraag naar de welwillendheid van de Nederlandse troepen en hun goede werken, volkomen irrelevant. Cruciaal is de vraag of het een Nederlands belang is om in het kielzog van de Amerikaanse regering te opereren. Als de aanwezigheid van de Amerikaanse troepen zélf juist de oorzaak is van de instabiliteit die vele politici en commentatoren in Nederland steeds weer zeggen te vrezen, dan zouden ze juist voor het vertrek van de Amerikaanse troepen moeten pleiten.
Sistani's Fatwa on the New Government
Fatwa of Grand Ayatollah Ali Sistani on the New Government (translation by Juan Cole)
"In the Name of God, the Merciful, the Compassionate.
From the office of his excellency Grand Ayatollah Sistani, may God extend his shadow.
Peace be upon you, and the mercy and blessings of God.
Many of the believers have asked about his position toward the new Iraqi government, which was constituted yesterday through the efforts of Mr. Lakhdar Brahimi, the envoy of the secretary general of the United Nations:
In His Name, May He be exalted.
His excellency the Sayyid had previously and repeatedly affirmed the necessity for the Iraqi government to possess a sovereignty that derives from free and honest elections in which the children of the Iraqi people participate in a general way.
There are many well known reasons for which elections were postponed--procrastination and delay, obstinacy and intimidation. The time fled, and the appointed date of 30 June approached, on which it was supposed that Iraqis would regain sovereignty over their country.
Thus, the process has become one of appointment, in order to form a new government, without achieving the legitimacy of having been elected. Moreover, it does not represent all slices of Iraqi society and all political forces in an appropriate way.
Even so, if this government hopes to establish its worthiness and probity and its unwavering determination to shoulder the immense burdens now facing it, it must:
1. Obtain a clear resolution from the United Nations Security Council on the return of complete sovereignty over their country to the Iraqis, unconstrained in any regard, whether political, economic, military, or security-related. Every effort must be made to efface all signs of occupation in every way.
2. Provision of security in every part of the country and putting an end to organized criminal activities, as well as all criminal actions.
3. Provision of public services to the citizens and reducing the effort necessary for them to pursue their everyday lives.
4. First-rate preparation for general elections, and keeping to the appointed date, which is at the beginning of the coming new year according to the Christian calendar, so that a national assembly can be formed that is not bound by any of the decisions issued in the shadow of the Occupation, including what they call the Law for the Administration of the Transitional State [i.e. the Interim Constitution].
The new government will never obtain popular acceptance save if it demonstrates through actual and practical steps that it is striving with earnestness and sincerity to fulfill the above mission. May God enable all to do as He wills and as pleases Him.
14 Rabi II, 1425
The Office of Sayyid Sistani"
UN resolution on Iraq
Resolution 1546 (2004)
Adopted on Tuesday June 8, 2004
The Security Council,
Welcoming the beginning of a new phase in Iraq's transition to a democratically elected government, and looking forward to the end of the occupation and the assumption of full responsibility and authority by a fully sovereign and independent Interim Government of Iraq by 30 June 2004.
Recalling all of its previous relevant resolutions on Iraq.
Reaffirming the independence, sovereignty, unity, and territorial integrity of Iraq.
Reaffirming the right of the Iraqi people freely to determine their own political future and control their own natural resources.
Recognizing the importance of international support, particularly that of countries in the region, Iraq's neighbours, and regional organisations, for the people of Iraq in their efforts to achieve security and prosperity, and noting that the successful implementation of this resolution will contribute to regional stability.
Welcoming the efforts of the Special Advisor to the Secretary-General to assist the people of Iraq in achieving the formation of the Interim Government of Iraq, as set out in the letter of the Secretary-General of [8] June 2004.
Taking note of the dissolution of the Governing Council of Iraq, and welcoming the progress made in implementing the arrangements for Iraq's political transition referred to in resolution 1511 (2003) of 16 October 2003.
Welcoming the commitment of the Interim Government of Iraq to work towards a federal, democratic, pluralist and unified Iraq, in which there is full respect for political and human rights.
Stressing the need for all parties to respect and protect Iraq's archaeological, historical, cultural and religious heritage, Affirming the importance of the rule of law, respect for human rights including the rights of women, fundamental freedoms, and democracy including free and fair elections.
Recalling the establishment of the United Nations Assistance Mission for Iraq (UNAMI) on 14 August 2003, and affirming that the United Nations should play a leading role in assisting the Iraqi people and government in the formation of institutions for representative government.
Recognizing that international support for restoration of stability and security is essential to the well-being of the people of Iraq as well as to the ability of all concerned to carry out their work on behalf of the people of Iraq, and welcoming Member State contributions in this regard under resolution 1483 (2003) of 22 May 2003 and resolution 1511 (2003).
Recalling the report provided by the United States to the Security Council on 16 April 2004 on the efforts and progress made by the multinational force.
Recognizing the request conveyed in the letter of 5 June 2004 from the Prime Minister of the Interim Government of Iraq to the President of the Council, which is annexed to this resolution, to retain the presence of the multinational force.
Recognizing also the importance of the consent of the sovereign Government of Iraq for the presence of the multinational force and of close coordination between the multinational force and that government.
Welcoming the willingness of the multinational force to continue efforts to contribute to the maintenance of security and stability in Iraq in support of the political transition, especially for upcoming elections, and to provide security for the UN presence in Iraq, as described in the letter of 5 June 2004 from the United States Secretary of State to the President of the Council, which is annexed to this resolution.
Noting the commitment of all forces promoting the maintenance of security and stability in Iraq to act in accordance with international law, including obligations under international humanitarian law, and cooperate with relevant international organisations.
Affirming the importance of international assistance in reconstruction and development of the Iraqi economy.
Recognizing the benefits to Iraq of the immunities and privileges enjoyed by Iraqi oil revenues and by the Development Fund for Iraq, and noting the importance of providing for continued disbursements of this fund by the Interim Government of Iraq and its successors upon dissolution of the Coalition Provisional Authority.
Determining that the situation in Iraq continues to constitute a threat to international peace and security.
Acting under Chapter VII of the Charter of the United Nations:
1. Endorses the formation of a sovereign Interim Government of Iraq, as presented on 1 June 2004, which will assume full responsibility and authority by 30 June 2004 for governing Iraq while refraining from taking any actions affecting Iraq's destiny beyond the limited interim period until an elected Transitional Government of Iraq assumes office as envisaged in paragraph four below;
2. Welcomes that, also by 30 June 2004, the occupation will end and the Coalition Provisional Authority will cease to exist, and that Iraq will reassert its full sovereignty;
3. Reaffirms the right of the Iraqi people freely to determine their own political future and to exercise full authority and control over their financial and natural resources;
4. Endorses the proposed timetable for Iraq's political transition to democratic government including: (a) formation of the sovereign Interim Government of Iraq that will assume governing responsibility and authority by 30 June 2004; (b) convening of a national conference reflecting the diversity of Iraqi society; and (c) holding of direct democratic elections by 31 December 2004 if possible, and in no case later than 31 January 2005, to a Transitional National Assembly, which will, inter alia, have responsibility for forming a Transitional Government of Iraq and drafting a permanent constitution for Iraq leading to a constitutionally-elected government by 31 December 2005;
5. Invites the Government of Iraq to consider how the convening of an international meeting could support the above process, and notes that it would welcome such a meeting to support the Iraqi political transition and Iraqi recovery, to the benefit of the Iraqi people, and in the interest of stability in the region.
6. Calls on all Iraqis to implement these arrangements peaceably and in full, and on all States and relevant organisations to support such implementation.
7. Decides that in implementing, as circumstances permit, their mandate to assist the Iraqi people and government, the Special Representative of the Secretary General and the United Nations Assistance Mission for Iraq (UNAMI), as requested by the Government of Iraq, shall: (a) play a leading role to: (i) assist in the convening, during the month of July 2004, of a national conference to select a Consultative Council; (ii) advise and support the Interim Government of Iraq, the Independent Electoral Commission of Iraq, and the Transitional National Assembly on the process for holding elections; (iii) promote national dialogue and consensus-building on the drafting of a national constitution by the people of Iraq; (b) and also: (i) advise the Government of Iraq in the development of effective civil and social services; (ii) contribute to the coordination and delivery of reconstruction, development, and humanitarian assistance; (iii) promote the protection of human rights, national reconciliation, and judicial and legal reform in order to strengthen the rule of law in Iraq; and (iv) advise and assist the Government of Iraq on initial planning for the eventual conduct of a comprehensive census.
8. Welcomes ongoing efforts by the incoming Interim Government of Iraq to develop Iraqi security forces, including the Iraqi armed forces, operating under the authority of the Interim Government of Iraq and its successors, which will progressively play a greater role and ultimately assume full responsibility for the maintenance of security and stability in Iraq;
9. Notes that the presence of the multinational force in Iraq is at the request of the incoming Interim Government of Iraq and therefore reaffirms the authorisation for the multinational force under unified command established under resolution 1511 (2003) having regard to the letters annexed to this resolution;
10. Decides that the multinational force shall have the authority to take all necessary measures to contribute to the maintenance of security and stability in Iraq in accordance with the letters annexed to this resolution expressing, inter alia, the Iraqi request for the continued presence of the multinational force and setting out its tasks, including by preventing and deterring terrorism, so that, inter alia, the United Nations can fulfil its role in assisting the Iraqi people as outlined in paragraph seven above and the Iraqi people can implement freely and without intimidation the timetable and program for the political process and benefit from reconstruction and rehabilitation activities;
11. Welcomes in this regard the letters annexed to this resolution stating, inter alia, that arrangements are being put in place to establish a security partnership between the multinational force and the sovereign Government of Iraq and to ensure coordination between the two, and noting also in this regard that Iraqi security forces are responsible to appropriate Iraqi ministers, that the Government of Iraq has authority to commit Iraqi security forces to the multinational force to engage in operations with it, and that the security structures described in the letters will serve as the fora for the multiational force and Iraqi government to reach agreement on the full range of fundamental security and policy issues, including policy on sensitive offensive operations, and will ensure full partnership between Iraqi forces and the multinational force, through close coordination and consultation;
12. Decides further that the mandate for the multinational force shall be reviewed at the request of the Government of Iraq or twelve months from the date of this resolution, and that this mandate shall expire upon the completion of the political process set out in paragraph four above, and declares that it will terminate this mandate earlier if requested by the Government of Iraq;
13. Notes the intention, set out in the annexed letter from the United States Secretary of State, to create a distinct entity under unified command of the multinational force with a dedicated mission to provide security for the UN presence in Iraq, recognises that the implementation of measures to provide security for staff members of the United Nations system working in Iraq would require significant resources, and calls upon Member States and relevant organisations to provide such resources, including contributions to that entity;
14. Recognises that the multinational force will also assist in building the capability of the Iraqi security forces and institutions, through a program of recruitment, training, equipping, mentoring and monitoring;
15. Requests Member States and international and regional organisations to contribute assistance to the multinational force, including military forces, as agreed with the Government of Iraq, to help meet the needs of the Iraqi people for security and stability, humanitarian and reconstruction assistance, and to support the efforts of UNAMI;
16. Emphasises the importance of developing effective Iraqi police, border enforcement, and Facilities Protection Service, under the control of the Interior Ministry of Iraq, and, in the case of the Facilities Protection Service, other Iraqi ministries, for the maintenance of law, order, and security, including combating terrorism, and requests Member States and international organisations to assist the Government of Iraq in building the capability of these Iraqi institutions;
17. Condemns all acts of terrorism in Iraq, reaffirms the obligations of Member States under resolutions 1373 (2001) of 28 September 2001, 1267 (1999) 15 October 1999, 1333 (2000) of 19 December 2000, 1390 (2002) of 16 January 2002, 1455 (2003) of 17 January 2003, and 1526 (2004) of 30 January 2004, and other relevant international obligations with respect, inter alia, to terrorist activities in and from Iraq or against its citizens, and specifically reiterates its call upon Member States to prevent the transit of terrorists to and from Iraq, arms for terrorists, and financing that would support terrorists, and reemphasis the importance of strengthening the cooperation of the countries of the region, particularly neighbours of Iraq, in this regard;
18. Recognises that the Interim Government of Iraq will assume the primary role in coordinating international assistance to Iraq;
19. Welcomes efforts by Member States and international organisations to respond in support of requests by the Interim Government of Iraq to provide technical and expert assistance, while Iraq is rebuilding administrative capacity;
20. Reiterates its request that Member States, international financial institutions and other organisations strengthen their efforts to assist the people of Iraq in the reconstruction and development of the Iraqi economy, including by providing international experts and necessary resources through a coordinated program of donor assistance;
21. Decides that the prohibitions related to the sale or supply to Iraq of arms and related materiel under previous resolutions shall not apply to arms or related materiel required by the Government of Iraq or the multinational force to serve the purposes of this resolution, stresses the importance for all States to abide strictly by them, and notes the significance of Iraq's neighbours in this regard, and calls upon the Government of Iraq and the multinational force each to ensure that appropriate implementation procedures are in place;
22. Notes that nothing in the preceding paragraph affects the prohibitions on or obligations of States related to items specified in paragraphs 8 and 12 of resolution 687 (1991) of 3 April 1991 or activities described in paragraph 3(f) of resolution 707 (1991) of 15 August 1991, and reaffirms its intention to revisit the mandates of the United Nations Monitoring, Verification, and Inspection Commission and the International Atomic Energy Agency;
23. Calls on Member States and international organizations to respond to Iraqi requests to assist Iraqi efforts to integrate Iraqi veterans and former militia members into Iraqi society;
24. Notes that, upon dissolution of the Coalition Provisional Authority, the funds in the Development Fund for Iraq shall be disbursed solely at the direction of the Government of Iraq, and decides that the Development Fund for Iraq shall be utilised in a transparent and equitable manner and through the Iraqi budget including to satisfy outstanding obligations against the Development Fund for Iraq, that the arrangements for the depositing of proceeds from export sales of petroleum, petroleum products, and natural gas established in paragraph 20 of resolution 1483 (2003) shall continue to apply, that the International Advisory and Monitoring Board shall continue its activities in monitoring the Development Fund for Iraq and shall include as an additional full voting member a duly qualified individual designated by the Government of Iraq and that appropriate arrangements shall be made for the continuation of deposits of the proceeds referred to in paragraph 21 of resolution 1483 (2003);
25. Decides further that the provisions in the above paragraph for the deposit of proceeds into the DFI and for the role of the IAMB shall be reviewed at the request of the Transitional Government of Iraq or twelve months from the date of this resolution, and shall expire upon the completion of the political process set out in paragraph four above;
26. Decides that, in connection with the dissolution of the Coalition Provisional Authority, the Interim Government of Iraq and its successors shall assume the rights, responsibilities and obligations relating to the Oil for Food Program that were transferred to the Authority, including all operational responsibility for the Program and any obligations undertaken by the Authority in connection with such responsibility, and responsibility for ensuring independently authenticated confirmation that goods have been delivered, and further decides that, following a 120-day transition period from the date of adoption of this resolution, the Interim Government of Iraq and its successors shall assume responsibility for certifying delivery of goods under contracts prioritised in accordance with that resolution, and that such certification shall be deemed to constitute the independent authentication required for the release of funds associated with such contracts, consulting as appropriate to ensure the smooth implementation of these arrangements;
27. Further decides that the provisions of paragraph 22 of resolution 1483 (2003) shall continue to apply, except that the privileges and immunities provided in that paragraph shall not apply concerning any final judgement arising out of a contractual obligation entered into by Iraq after 30 June 2004;
28. Welcomes the commitments of many creditors, including those of the Paris Club, to identify ways to reduce substantially Iraq's sovereign debt, calls on Member States, as well as intemationa1 and regional organisations, to support the Iraq reconstruction effort, urges the international financial institutions and bilateral donors to take the immediate steps necessary to provide their full range of loans and other financial assistance and arrangements to Iraq, recognises that the Interim Government of Iraq will have the authority to conclude and implement such agreements and other arrangements as may be necessary in this regard, and requests creditors, institutions and donors to work as a priority on these matters with the Interim Government of Iraq and its successors;
29. Recalls the continuing obligations of Member States to freeze and transfer certain funds, assets, and economic resources to the Development Fund for Iraq in accordance with paragraphs 19 and 23 of resolution 1483 (2003) and with resolution 1518 (2003) of 24 November 2003;
30. Requests the Secretary-General to report to the Council within three months from the date of this resolution on UNAMI operations in Iraq, and on a quarterly basis thereafter on the progress made towards national elections and fulfilment of all Unum's responsibilities;
31. Requests that the United States, on behalf of the multinational force, report to the Council within three months from the date of this resolution on the efforts and progress of this force, and on a quarterly basis thereafter;
32. Decides to remain actively seized of the matter.
Kabinetsbesluit 11 juni 2004
Resolutie 1546
Dossier Irak / Nederland
My Headlines | Newsfeeds in your mailbox!
